Talaan ng laot · mula sa palengke hanggang sa plato
Ang huli ng dagat bilang bahagi ng araw-araw na pagkain ng lalaki
Tulingan sa sinigang, sardinas sa almusal, tahong sa sabaw ng luya. Ipinapaliwanag namin kung anong protina, zinc at omega-3 ang dala ng mga karaniwang isda at lamang-dagat sa Pilipinas, at kung paano sila mailalagay sa plato nang mas magaan at mas balanse.
Pang-edukasyong nilalaman. Hindi ito pumapalit sa payo ng doktor o rehistradong nutritionist-dietitian.
Tabla ng taog at kati
Limang sustansiyang dala ng dagat, binasa na parang tide table
Tulad ng tubig sa daungan, may oras na mataas at may oras na mababa. Sa bawat hanay makikita kung saang huli karaniwang “mataas ang taog” ng isang sustansiya at kung saan ito mas kaunti. Pangkalahatang larawan lamang ito: nag-iiba ang dami ayon sa uri ng isda, laki, panahon at paraan ng pagluluto.
| Sustansiya | Taog: kadalasang marami sa | Kati: mas kaunti sa | Bakit ito binabanggit |
|---|---|---|---|
| Protina | Halos lahat ng isda, hipon at pusit | Sabaw na kakaunti ang laman | Kasama sa normal na pagpapanatili ng kalamnan at sa pakiramdam ng busog matapos kumain. |
| Zinc | Talaba, tahong, alimango | Puting laman ng isda tulad ng tilapia | Mineral na may papel sa normal na paggana ng immune system, ng balat at ng metabolismo. |
| Omega-3 (EPA at DHA) | Sardinas, tulingan, galunggong, tamban | Hipon, pusit, tilapia | Mga tabang iniuugnay ng pananaliksik sa normal na paggana ng puso; patuloy pa itong pinag-aaralan. |
| Bitamina B12 | Tahong, talaba, sardinas, tuna | Halos wala sa gulay at kanin | Kasama sa normal na pagbuo ng pulang selula ng dugo at sa paggana ng nerbiyos. |
| Iodine | Hipon, isdang-dagat, damong-dagat | Isdang-tabang mula sa ilog at palaisdaan | Bahagi ng normal na paggana ng thyroid; may iodine na rin ang karaniwang iodized salt. |
Gusto ninyong makita ang bawat isda nang isa-isa? Nasa gabay sa bawat huli ang mas mahabang paliwanag.
Ang istante ng tindahan sa kanto
Pitong huling madalas nating makita, bawat isa may sariling etiketa
Hindi kailangang mahal o bihira ang isda para maging bahagi ng balanseng pagkain. Ang karamihan sa listahang ito ay mabibili sa palengke o sa lata sa tindahan malapit sa bahay.
-
Tulingan at tuna
Tambakol, tulingan, bariles
Siksik sa protina; may omega-3 at B12. Mainam sa sinigang, paksiw o inihaw.
-
Sardinas
Tamban, lawlaw, de-lata
Isa sa pinakamadaling pinagkukunan ng omega-3; kung kasama ang malambot na tinik, may calcium din.
-
Galunggong
GG, isdang bayan
Abot-kaya at masarap na prito man o paksiw; may protina at mga tabang mula sa dagat.
-
Bangus
Pambansang isda
Protina at tabang lalo na sa tiyan; daing na bangus ay maalat, kaya mas madalang.
-
Hipon
Suahe, sugpo, alamang
Payat na protina at iodine. Ang alamang at bagoong ay napakaalat, pampalasa lamang.
-
Tahong at talaba
Shellfish ng baybayin
Kilala sa zinc, B12 at iron. Bilhin lamang kung walang red tide advisory sa lugar.
-
Pusit
Lukot, nokus
Protina na halos walang taba kung inihaw o adobo; mas mabigat kapag calamares na prito.
-
Paano basahin ang lata
Tingnan kung nasa tubig, mantika o sarsa; ihambing ang sodium sa Nutrition Facts at piliin ang mas mababa kapag may pagpipilian.
Sariwa, de-lata o tuyo?
Lakad sa palengke, alas-singko ng umaga
Dito nagsisimula ang isang magaan na hapunan
Sa basaan dumarating ang huli bago sumikat ang araw. Bawat puwesto ay may sariling kuwento: ang sariwa sa yelo, ang tinapa sa usok, ang ihaw sa kanto. Sundan ang mga karatula.
Ang plato bilang bangka
Isang bangkang balanse: may katig, may kargamento, may layag
Hindi lumulutang nang tuwid ang bangka kung isang panig lang ang mabigat. Ganoon din ang plato. Ang isda ang kargamento, pero kailangan nito ng gulay sa katawan ng bangka at ng tamang dami ng kanin at prutas sa magkabilang katig.
- Katawan ng bangka: halos kalahati ng plato ay gulay, tulad ng kangkong, sitaw, talong, malunggay o pechay.
- Kargamento: isang bahagi ng isda o lamang-dagat, mga kasinlaki ng palad.
- Unang katig: kanin, mais o kamote; mas mabuti kung hindi lumalampas sa isang tasa.
- Ikalawang katig: prutas tulad ng saging, papaya o mangga bilang panghimagas.
- Layag: tubig sa halip na matamis na inumin.
Ano ang Niwumin, at ano ang hindi
Mataas na tubig: ito ang makukuha ninyo
- Simpleng paliwanag kung anong sustansiya ang dala ng karaniwang isda at lamang-dagat.
- Mga ideya para sa magaan na pagluluto gamit ang lutong-bahay na Pilipino.
- Mga tip sa pagpili ng sariwa at sa ligtas na paghawak ng huli.
- Tapat na paalala na ang isda ay isang bahagi lamang ng balanseng pamumuhay, kasama ng tulog, galaw at regular na check-up.
Mababang tubig: ito ang hindi namin ibinibigay
- Hindi gamot ang isda, at walang pagkaing nagpapagaling ng sakit.
- Hindi personal na plano sa pagkain o kapalit ng konsultasyon.
- Hindi pangakong magbabago ang pakiramdam sa takdang araw.
- Hindi payo tungkol sa supplement o sa pagpapalit ng iniresetang gamot.
Pagod na karaniwan, o senyales na dapat ipatingin? Normal ang pagod matapos ang mahabang araw ng trabaho. Pero kung matagal na ang pagod, may pagbabago sa timbang o gana na hindi maipaliwanag, o may sintomas na hindi nawawala, ang doktor ang tamang kausap, hindi ang listahan ng pagkain. Nasa mga babala sa kaligtasan ang mas mahabang listahan.
Ilaw sa daungan
May isdang hindi ninyo alam kung paano lulutuin?
Sumulat sa amin tungkol sa isang huli, isang lutuin o isang paksang gusto ninyong mabasa rito. Pangkalahatang tanong lamang; hindi kami nagbibigay ng personal na payong medikal.
Paalala bago kayo magluto
Ang Niwumin ay isang pang-edukasyong babasahin tungkol sa isda at lamang-dagat sa pang-araw-araw na pagkain ng mga lalaking nasa hustong gulang. Tinatalakay namin ang mga karaniwang huli sa palengke, ang mga sustansiyang dala nila, ang mga paraan ng pagluluto at ang ligtas na paghawak sa mga ito. Hindi pumapalit ang nilalaman sa pagsusuri, diyagnosis o gamutan ng doktor para sa anumang kondisyon, kabilang ang allergy sa lamang-dagat, mataas na uric acid, at mga problema sa bato o puso. Walang ipinapangakong resulta, at magkakaiba ang tugon ng katawan ng bawat tao. Kung may napapansin kayong pagbabago, pananakit o problemang hindi nawawala, kumonsulta sa kwalipikadong propesyonal sa kalusugan.