Lumaktaw sa nilalaman
Niwumin Magtanong sa amin
Fresh fish, shrimp and sliced tuna on a wet market counter at dawn

Palengke at kusina

Mula sa basaan hanggang sa kaldero, nang hindi nawawala ang sariwa

Ang magandang ulam ay nagsisimula bago pa buksan ang kalan: sa pagpili ng isda, sa yelo pauwi, at sa lutong hindi nagpapalunod sa mantika. Sundan ang tatlong hinto ng umaga.

  1. 1 Pumili sa puwesto
  2. 2 Pumili ng luto
  3. 3 Isulat sa talaan

Unang hinto · sa puwesto ng suki

Anim na tingin bago iabot ang bayad

Hindi kailangang maging eksperto para makapili ng sariwang isda. Sapat na ang mata, ilong at daliri, at ilang segundo ng pasensiya. Narito ang slip na puwede ninyong dalhin sa isip sa susunod na pamamalengke.

Fisherman lifting a fresh fish from his catch near the boat
Ang pinakasariwang isda ay ang pinakamalapit sa dagat at sa yelo.

Inspection slip · isda at lamang-dagat

  • Mata Malinaw, makintab at bahagyang nakaumbok. Iwasan ang malabo o lubog na mata.
  • Hasang Mapula o pula-rosas at basa. Ang kulay-kape o malagkit na hasang ay senyales ng lumang huli.
  • Amoy Amoy-dagat at malinis. Ang matapang at maasim na amoy ay dahilan para lumipat ng puwesto.
  • Laman Bumabalik kapag pinindot ng daliri. Ang lamang nananatiling may bakas ay hindi na sariwa.
  • Balat at kaliskis Makintab at nakakapit. Sa pusit, makinang ang balat at buo ang mga galamay.
  • Yelo at shellfish Nakabaon sa yelo ang isda. Ang tahong at talaba ay dapat sarado o sumasara kapag tinapik.

Pauwi: ilagay sa supot na may yelo, at diretso sa ref o freezer pagdating sa bahay.

Ikalawang hinto · sa harap ng kalan

Anim na luto, nakasukat sa dami ng mantika

Ang parehong isda ay maaaring maging magaan o mabigat na ulam depende sa luto. Ang panukat sa ibaba ay naghahambing kung gaano karaming mantika ang karaniwang kailangan ng bawat paraan. Tantiya lamang ito para sa paghahambing.

  • Pinasingaw

    Mantika: halos wala

    Isda o hipon na pinasingaw sa luya, tanglad at sibuyas-dahon. Lumalabas ang natural na lasa.

  • Sinigang

    Mantika: halos wala

    Asim ng sampalok o kamias, maraming gulay. Bawasan ang sobre ng pampaasim na maalat.

  • Paksiw

    Mantika: kaunti

    Suka, bawang at luya; tumatagal nang isang araw sa ref at mas sumasarap pa kinabukasan.

  • Inihaw

    Mantika: kaunting pahid

    Bangus, pusit o panga ng tuna sa uling. Iwasan ang sunog na bahagi at bantayan ang sawsawan.

  • Ginataan

    Taba: mula sa gata

    Masarap at nakabubusog. Ihain kasama ng maraming gulay at mas maliit na bahagi ng kanin.

  • Prito at daing

    Mantika: marami

    Hindi bawal, pero pang-minsan-minsan. Huwag nang gamitin ulit ang mantikang ilang beses nang napagprituhan.

Ikatlong hinto · ang talaan

Isang linggo sa logbook ng mangingisda

Halimbawa lamang ito ng pag-iiba-iba, hindi diet na susundin araw-araw. May mga araw na walang isda, at ayos lang iyon: ang mahalaga ay ang kabuuang larawan ng linggo.

Kung gusto ninyong malaman kung bakit napili ang mga huling ito, balikan ang paghahambing sa gabay.

Grilled lobsters and prawns on a banana leaf with rice ready for a family meal
Halimbawang isang linggong talaan ng isda at lamang-dagat
ArawHuliLutuinKasama sa plato
LunesSardinas sa lataGinisa sa misua at patolaKanin, saging
MartesTulinganSinigang sa kamiasKangkong, labanos, sitaw
MiyerkulesWalang isdaMonggo na may malunggayKamote, papaya
HuwebesTahongTinola sa luya at dahon ng siliKanin, pipino
BiyernesBangusInihaw na may kamatis at sibuyasEnsaladang talong
SabadoPusitInihaw na may kalamansiPechay, mais
LinggoHiponPinasingaw para sa pamilyaGulay na lumpiang sariwa, mangga

Sa talaang ito, apat na beses lumalabas ang isdang-dagat o shellfish at isang beses ang hipon. Ayusin ayon sa badyet, panahon at kung ano ang dumating sa palengke.

Mga bandila sa daungan

Kaligtasan at kung kailan dapat magpatingin

Kapag nakataas ang pulang bandila, hindi pumapalaot ang matalinong mangingisda. Ganito rin ang ilang sitwasyon sa pagkain ng lamang-dagat.

Allergy sa lamang-dagat

Isa ito sa mga karaniwang allergy sa matatanda at maaaring lumitaw kahit dati nang nakakakain. Kung may kilalang allergy, iwasan ang pagkaing iyon at sundin ang payo ng doktor.

Red tide at shellfish ban

Bago bumili ng tahong, talaba o halaan, tingnan ang shellfish bulletin ng BFAR para sa inyong lugar. Hindi naaalis ng pagluluto ang lason ng red tide.

Hilaw at kulang sa luto

Ang kinilaw at hilaw na talaba ay may dagdag na panganib. Mas mainam itong iwasan ng matatanda, ng may mahinang resistensiya at ng may sakit sa atay.

Uric acid, bato at asin

Mayaman sa purine ang ilang lamang-dagat, at napakaalat ang tuyo, daing at bagoong. Kung may gout, problema sa bato o mataas na presyon, itanong sa doktor kung gaano karami ang angkop.

Gamot at supplement

Kung umiinom ng pampalabnaw ng dugo o iba pang regular na gamot, kausapin muna ang doktor bago uminom ng fish oil o iba pang supplement.

Tumawag agad sa 911

Kapag may hirap sa paghinga, pamamaga ng labi, dila o mukha, matinding pagsusuka, pamamanhid ng bibig o pagkahilo matapos kumain ng lamang-dagat.

Magpatingin sa doktor kung may matagal na pagod, pagbabago sa timbang o gana na hindi maipaliwanag, paulit-ulit na problema sa tiyan, o anumang sintomas na hindi nawawala. Mainam ding dalhin sa check-up ang listahan ng inyong karaniwang kinakain. May tanong tungkol sa nilalaman ng pahinang ito? Sumulat sa amin.

Paalala bago kayo magluto

Ang Niwumin ay isang pang-edukasyong babasahin tungkol sa isda at lamang-dagat sa pang-araw-araw na pagkain ng mga lalaking nasa hustong gulang. Tinatalakay namin ang mga karaniwang huli sa palengke, ang mga sustansiyang dala nila, ang mga paraan ng pagluluto at ang ligtas na paghawak sa mga ito. Hindi pumapalit ang nilalaman sa pagsusuri, diyagnosis o gamutan ng doktor para sa anumang kondisyon, kabilang ang allergy sa lamang-dagat, mataas na uric acid, at mga problema sa bato o puso. Walang ipinapangakong resulta, at magkakaiba ang tugon ng katawan ng bawat tao. Kung may napapansin kayong pagbabago, pananakit o problemang hindi nawawala, kumonsulta sa kwalipikadong propesyonal sa kalusugan.